Քուքիները (անգլերեն cookies-թխուկներ)՝ փոքր տեքստային ֆայլեր են, որոնք պարունակում են բրաուզերի սպասարկման տեղեկություններ: Այլ կերպ ասած՝ սերվերը օգտատիրոջ այցելած կայքերի մասին տվյալներ է փոխանակում համակարգչի կամ շարժական գաջեթի վեբ բրաուզերի միջոցով:

Թխուկները օգտատիրոջ մասին տեղեկատվություն են պարունակում, որը սերվերն ուղարկում է զննարկիչին կայք այցելելիս՝ կայք այցելելու ժամանակը, կայք անցնելու աղբյուրը, աշխարհագրական դիրքը, առցանց խանութի զամբյուղի ապրանքների նույնացուցիչները և այլ տեղեկություններ: Այս տվյալները թույլ են տալիս նույնականացնել կայքի այցելուին առանց վերահաստատման: Սերվերը «հիշում» է օգտատիրոջը ըստ ֆայլի տվյալների և նրան հասանելիություն է տալիս ռեսուրսի բովանդակությանը։

Առաջին թխուկները հայտնվեցին 1994 թվականին, երբ Netscape Communications ՏՏ ընկերության աշխատակից Լու Մոնթուլլին որոշեց օգտագործել փոքր տեքստային ֆայլեր համացանցին միանալու ժամանակ։ Ժամանակակից օրենսդրությունը պարտավորեցնում է կայքերին տեղեկացնել օգտատերերին թխուկների օգտագործման մասին և թույլտվություն խնդրել դրանք օգտագործելու համար:

Քուքիների տեղեկատվությունը կարող է շատ տարբեր լինել: Օրինակ՝ նման ֆայլերը հաճախ պահպանում են այցելությունների վիճակագրությունը, մուտքի և գաղտնաբառի կայքերից կամ ծառայություններից, օգտատերերի անհատական կարգավորումները (տարածաշրջան, դիզայն և այլն):

Հասկանալու համար, թե ինչ են քուքիները/թխուկները զննարկիչում/բրաուզերում, պետք է ներկայացնել սեսիայի/նիստի հասկացությունը: Բրաուզերի և սերվերի միջև հաղորդակցությունը տեղի է ունենում HTTP արձանագրության միջոցով: Որոշ տվյալներ կարող են պահվել ժամանակավորապես, այսինքն՝ մեկ սեսիայի/նիստի համար և ջնջվել ծրագրի փակումից հետո: Այլ տեղեկություններ կարող են երկարաժամկետ պահպանվել համակարգչի հատուկ ֆայլում՝ cookies.txt-ում: Սովորաբար այս փաստաթուղթը տեղադրվում է օգտվողի օգտագործած բրաուզերի գրացուցակում:

Երբ օգտատերը հաջորդիվ մտնում է կայք, այցելում է ծառայություն կամ սոցիալական ցանցի անձնական հաշիվ, զննարկիչը բեռնում է գրանցման տվյալները և այլ պահպանված կարգավորումները քուքիներից/թխուկներից: Սա նվազեցնում է սերվերի ծանրաբեռնվածությունը, ինչը նշանակում է, որ կայքերն ավելի արագ են բացվում:
Օգտատերն ունի նաև որոշ առավելություններ՝ կարիք չկա ամեն անգամ մուտքագրել մուտքանունն ու գաղտնաբառը, հարմարեցնել կայքը սեփական օգտագործման համար և այլն։ Ամեն ինչ արագ բեռնվում է cookies.txt-ից:

Քուքիների/թխուկների մասին ամենատարածված առասպելները

Cookies ֆայլերը վնասակար ծրագրեր են, որոնք պետք է ջնջվեն ինտերնետ յուրաքանչյուր այցելությունից հետո: Սա ճիշտ չէ. .txt ձևաչափով փաստաթղթերը ոչ մի կերպ չեն կարող վնասել ձեր համակարգչին կամ գաջեթին: Դրանք պարունակում են միայն տեղեկատվություն ձեր այցելած կայքերի և ձեր կարգավորումների մասին: Թխուկների միջոցով հնարավոր չէ վիրուսներ ստանալ։
Քուքիները ինչ-որ կերպ կապված են գովազդային պաստառների և pop-up պատուհանների հետ: Բրաուզերում կպչուն գովազդներն անջատվում են՝ հատուկ հավելումներ կամ ընդլայնումների տեղադրմամբ, օրինակ՝ AdBlock, AdGuard և այլն։ Քուքիների/թխուկների տեղեկատվությունը բրաուզերների կողմից կարող է օգտագործվել համապատասխան հաղորդագրություններ ցուցադրելու համար, բայց միայն օգտատիրոջ համաձայնությամբ: Օգտատերն իրավունք ունի անջատել գովազդը:
Քուքիները/թխուկները «գողանում են» անձնական տվյալները։ Cookie ֆայլը ստեղծվել է սերվերի և բրաուզերի հարմարավետ աշխատանքի համար, այլ ոչ թե օգտվողներին հետևելու համար: Այսինքն՝ բրաուզերի տվյալները պահվում են թխուկների մեջ։ Օրինակ՝ օգտվողը գրանցվել է Chrome-ով որևէ կայքում: Հաջորդ անգամ, երբ նա մուտք գործի այդ էջ, այցելության տվյալները կպահվեն ֆայլում: Եթե նույն կայք մտնի Opera-ով կամ այլ բրաուզերով/զննարկիչով, ապա պետք է նորից մուտքագրի տվյալները։ Սա անհրաժեշտ է մեկ այլ բրաուզերի համար cookies.txt ստեղծելու նպատակով:

Քուքիների տեսակները

Սեսիոն կամ ժամանակավոր cookies ֆայլեր գոյություն ունեն, քանի դեռ օգտվողը գտնվում է կայքում: Սովորաբար օգտագործողի՝ բրաուզերի էջը փակելուց հետո ջնջվում են:
Հիմնական cookies ֆայլեր պահպանում են օգտատիրոջ և նրա գործողությունների մասին տեղեկությունները, նույնիսկ եթե այցելուն լքել է կայքը: Այս տեսակի թխուկները ջնջվում են որոշակի ժամանակ անց կամ երբ օգտատերը որոշում է մաքրել թխուկը: Այսինքն՝ զննարկիչը տեղեկատվություն կփոխանցի սերվերին ամեն անգամ, երբ այցելուը մտնում է կայք, քանի դեռ տվյալները չեն ջնջվել։
Կողմնակի cookies ֆայլեր պատկանում են այլ տիրույթի: Որպես կանոն, այս տեսակի թխուկները տեղադրվում են այլ ընկերությունների կայքերի էջերում, օրինակ՝ գովազդային բլոկի տեսքով: Քուքի ստեղծողը կարող է հավաքել և ստանալ այցելուների մասին տվյալներ:
Պաշտպանված cookies ֆայլեր փոխանցվում են միայն կոդավորված https կապի միջոցով:
HttpOnly cookies ֆայլեր տեսանելի չեն բրաուզերի կոդի համար, ուղարկվում են միայն ընկերության սերվերին, որն օգնում է կանխել cookies ֆայլերի գողությունը:

Ինչի համար են հարկավոր քուքիները

Ինտերնետից օգտվելը հարմարավետ դարձնելու համար անհրաժեշտ են թխուկներ: Օրինակ, օգտատերը կարող է պատահաբար փակել առցանց խանութի էջը լրիվ զամբյուղով, այնուհետև վերադառնալ կայք և շարունակել գնումները. կարիք չկա ապրանքը նորից ավելացնել զամբյուղում:

Քուքիները նաև հեշտացնում են աշխատել ծառայությունների հետ, որոնց մուտքագրման համար անհրաժեշտ է օգտանուն և գաղտնաբառ: Եթե զննարկիչը չկարողանա պահպանել տեղեկատվությունը, այցելուները պետք է ամեն անգամ մուտք գործեն կայք:

Cookies ֆայլերը մարքեթինգում

Քուքիները օգնում են հավաքել և վերլուծել տվյալներ կայքի այցելուների մասին: Սա թույլ է տալիս բացահայտել և հատվածավորել թիրախային լսարանը, իմանալ նրա նախասիրությունների, հետաքրքրությունների, խնդրանքների և կարիքների մասին: Քուքիները նաև թույլ են տալիս հետևել կայքի ամենաշատ այցելվող էջերին, հղումներին, օգտատերերին գնում են կայքի էջեր: Մարքեթոլոգները օգտագործում են նաև թխուկներ գովազդի համար։

Վերադառնալ բառարանի հիմնական էջ