Դեվալվացիա / գնանկում / արժեզրկում

Դեվալվացիան / գնանկումը / արժեզրկումը կամ բացասական գնաճը մի երկրի արժույթի փոխարժեքի անկումն է այլ երկրների արժույթների կամ ոսկու նկատմամբ:

Արժեզրկումը ազգային արժույթի արժեքի նվազեցման գործընթացն է (դրա աստիճանական արժեզրկումը)՝ համեմատած այլ երկրների արժույթների արժեքի հետ այն համակարգերում, որտեղ ֆիքսված է փոխարժեքը: Ի դեպ, ցանկացած պետության ազգային արժույթը ապահովված է ոսկու ներքին պաշարով։ Որքան շատ են ոսկու պաշարները երկրում, այնքան ուժեղ և կայուն է նրա արժույթը ու ավելի արժեքավոր է այն՝ այլ երկրների արժույթների համեմատ։ Ազգային արժույթի գինը համապատասխանաբար կնվազի, եթե երկրի ոսկու պաշարները նվազեն։ Այս գործընթացը կոչվում է արժեզրկում։

Կարևոր է հասկանալ, որ դեվալվացիան / գնանկումը / արժեզրկումը կամ բացասական գնաճը և Ինֆլյացիան / գնաճը տարբեր հասկացություններ են, չնայած այն հանգամանքին, որ երկու գործընթացներն էլ հանգեցնում են պետական/ազգային արժույթի արժեքի նվազմանը և գների բնականոն աճին։ Ինֆլյացիան արժույթի արժեզրկումն է որոշակի ազգային տարածաշրջանում: Դեվալվացիան / գնանկումն իր հերթին միջազգային շուկաներում արժույթի արժեզրկումն է։ Դեվալվացիան, ի տարբերություն ինֆլյացիայի, պետությունը կարող է վերահսկել։

Որո՞նք են դեվալվացիայի / գնանկման հետևանքները

Դրական արդյունք՝

• արտահանման գործառնությունների խրախուսում, կատարելագործում, արտահանումից մուտքերի ավելացում, բյուջեի մուտքերի աճ, վճարային հաշվեկշռի բարելավում,
• տեղական արտադրողների արտադրանքի և ծառայությունների պահանջարկի ավելացում,
• տեղական արտադրության ապրանքների ու ծառայությունների մրցունակության բարձրացում ներքին և համաշխարհային շուկաներում,
• վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտի կրճատում,
• երկրի ոսկու և արտարժույթի պահուստների կխնաում, եթե Կենտրոնական բանկը դադարում է դրանց օգնությամբ աջակցել ազգային արժույթի փոխարժեքին,
• ներքին արտադրության ավելացում։

Բացասական արդյունք

• ինֆլյացիայի/գնաճի զարգացում,
• պետական/ազգային թղթադրամների նկատմամբ վստահության նվազում,
• ներմուծման ճնշում, նվազում,
• ներմուծված ապրանքների թանկացում,
• գործազրկության ավելացում,
• բնակչության խնայողությունների և գնողունակության անկում,
• գնաճը ավելացում, տնտեսական ճգնաժամ,
• ֆինանսական հատվածի դեպրեսիա,
• արտաքին առևտուր իրականացնող ընկերությունների եկամուտների նվազում,
• կապիտալի արտահոսք։

Որո՞նք են արժույթի արժեզրկման/դեվալվացիայի/գնանկման պատճառները

Բառացիորեն արժույթի արժեզրկում հասկացությունը դրա արժեզրկումն է։ Երևույթի էությունը այլ դրամական միավորների նկատմամբ փոխարժեքի արժեզրկումն է։ Արժեզրկումը կարելի է համարել դրամավարկային ռեֆորմ, որը ստիպված են օգտագործել ֆիքսված արժույթի գոտի ունեցող պետությունները: Եթե ​​արժույթը «լողում է», ապա արժեզրկումը տեղի է ունենում ինքնաբերաբար։ Արժեզրկմանը նախորդում են մակրոտնտեսական գործոնները։ Արժույթի արժեզրկման պատճառներն են՝

• գնաճի անհավասար զարգացում,
• վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտ։

Արժույթի արժեքը նվազեցնելու համար կարգավորիչները հրաժարվում են սատարել փոխարժեքին, հեռանում են արժույթի զամբյուղների, արտարժույթների հետ դրա պարտադիր կապից: Կառավարությունները դիմում են արժեզրկման, երբ տեղական փողի արժեքը ուռճացված է, օրինակ, եթե արագ գնաճի պատճառով կորչում է երկրի արտադրանքի արտահանման պահանջարկը:

Ի՞նչ է նշանակում երկրում արժույթի արժեզրկումը

Արժույթի արժեզրկումը նման է գնաճին, սակայն գնաճային գործընթացները «կոռոզիայի են ենթարկում» բնակչության խնայողությունները, երբ քաղաքացիները կարող են քիչ ապրանքներ և ծառայություններ գնել ներքին փողերով։

Այդ դեպքում ի՞նչ է նշանակում արժույթի արժեզրկում։ Սա մի գործընթաց է, երբ մարդիկ կարող են ավելի քիչ արտարժույթ գնել ազգային թղթադրամների համար։

Դեվալվացիա և ինֆլյացիա

Ազգային արժույթի արժեքի անկումը գնաճի գործընթացի սկիզբն է. Ներմուծվող ապրանքների գների արագ աճի հետևանքով գնողունակության անկումը գնաճի հիմնական նշաններից է։

Ինչո՞վ է դեվալվացիան տարբերվում ինֆլյացիայից ու դենոմինացիայից

Դեվալվացիայի տեսակները

Գոյություն ունեն արժույթի արժեզրկման երկու հիմնական տեսակ՝ թաքնված և բաց:

• Թաքնված դեվալվացիան բաղկացած է արժութային զամբյուղի ստանդարտի համեմատ ՀՀ դրամի իրական արժեքի նվազեցումից։ Միաժամանակ բնակչության դրամական փոխանակում չի իրականացվում։ Թաքնված արժեզրկման դեպքում երկրի ղեկավարությունը տեղյակ չի պահում բնակչությանը. Փողը կամաց-կամաց արժեզրկվում է, իսկ պետությունը այն չի հանում շրջանառությունից։

• Բաց դեվալվացիան, այլ կերպ ասած՝ ազգային/պետական արժույթի բացահայտ արժեզրկումը ենթադրում է առկա թղթադրամների արժեզրկում և դրանց փոխարինում։ Բացի այդ, արժեզրկման մասին պաշտոնական ծանուցում է տրվում Կենտրոնական բանկից կամ այլ երկրներում գերիշխող այլ ֆինանսական հաստատությունից: Բաց դեվալվացիան ունի մի շարք տնտեսական առավելություններ, որոնցից հիմնականը ֆինանսական իրավիճակի կայունացումն է։ Բաց արժեզրկման դեպքում Կենտրոնական բանկը պաշտոնապես հայտարարում է իրավիճակի մասին, և փողի արժեքը արագ փոխվում է, երբեմն՝ մեկ գիշերվա ընթացքում։ Գործընթացն ուղեկցվում է դրամավարկային բարեփոխմամբ կամ հին փողերի փոխարինմամբ նորերով։

Արժեզրկումը / դեվալվացիան նաև բաժանում են վերահսկվող և չվերահսկվողի։

• Վերահսկվող արժեզրկման պայմաններում Կենտրոնական բանկը լիովին վերահսկում է իրավիճակը և կարողանում է ազգային արժույթի արժեքը պահել որոշակի մակարդակի վրա։
• Անվերահսկելի արժեզրկումով իրավիճակը դուրս է գալիս վերահսկողությունից։

Ե՞րբ է արժույթի արժեզրկումը ձեռնտու

Բաց արժեզրկման առավելություններն ակնհայտ են։ Սա արտահանման խթանման հզոր գործիք է, որը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում տնտեսության իրական հատվածի՝ երկրի արդյունաբերության զարգացման համար։ Գործընթացը դանդաղեցնում է նաև պետական ​​պահուստների սպառումը։ Այնուամենայնիվ, այս բոլոր առավելություններն աշխատում են միայն բաց ձևով:

Այն դեպքում, երբ գործընթացը տեղի է ունենում թաքնված, տեղի է ունենում գնաճի բարձր մակարդակ, պետական ​​արժույթի իրացվելիության անկման պատճառով բնակչության գնողունակությունը նվազում է։ Բացի տնտեսական գործընթացներից, արժեզրկումը կարող է խուճապ առաջացնել բնակչության շրջանում, ինչպես նաև ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց հաշիվներից միջոցների զանգվածային արտահոսք։

Վերադառնալ բառարանի հիմնական էջ